Steeds meer mensen kiezen voor het opwekken van hun eigen stroom via zonnepanelen op het dak. Dat is interessant, omdat de elektriciteitsrekening daardoor omlaag gaat en het is ook goed voor het milieu. Maar wat voor gevolgen heeft dat voor het elektriciteitsnet? Raakt dat te vol als er veel meer zonne- en windstroom verwerkt moet worden? Hoe kan dat slim worden opgevangen?

Steeds meer mensen kiezen voor het opwekken van hun eigen stroom via zonnepanelen op het dak. Dat is interessant, omdat de elektriciteitsrekening daardoor omlaag gaat en het is ook goed voor het milieu. Maar wat voor gevolgen heeft dat voor het elektriciteitsnet? Raakt dat te vol als er veel meer zonne- en windstroom verwerkt moet worden? Hoe kan dat slim worden opgevangen?

Er zijn twee manieren voor het slim opslaan van te veel opgewekte, duurzame stroom: thuis of meer centraal, vertelt Rob Ross, bijzonder lector Reliable Power Supply aan de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen (HAN). Hij focust op de betrouwbaarheid van onze elektriciteitsvoorziening, niet alleen bij HAN maar ook als strateeg bij hoogspanningsnetbeheerder TenneT in Arnhem. “Zonnepanelen overal neerleggen is één, maar ervoor zorgen dat in ons land de enorme energiestromen beheerst worden, is een andere complexe uitdaging. Zonne-energie opslaan thuis komt snel dichterbij. Tesla heeft zich onlangs op deze markt geroerd met hun nieuwe batterij, waarmee je de eigen opgewekte zonne-energie ’s avonds weer kan gebruiken. Je zou zelfs zo ver kunnen gaan dat je van het elektriciteitsnet af kan. Dat wakkert een gevoel van autonomie aan.” Maar of dit voor iedereen geldt, waagt Ross te betwijfelen. “Er zijn veel mensen die de zekerheid willen hebben dat als hun zonne-installatie ermee ophoudt, ze toch stroom hebben. En niet iedereen zal de verantwoordelijkheid voor de betrouwbaarheid van zijn eigen elektriciteit willen of kunnen nemen. Je kunt er ook voor kiezen duurzame elektriciteit te kopen.”

Buurtbatterij

Een tweede manier is het op grotere schaal opslaan van energie. Dat kan bijvoorbeeld al op wijk- of dorpsniveau. Zo heeft netbeheerder Enexis een jaar geleden een proef in Etten-Leur afgerond, waar in de wijk De Keen een buurtbatterij niet gebruikte zonne-stroom opsloeg om ’s avonds weer gebruikt te worden door de buurt. De proef was technisch geslaagd maar bedrijfseconomisch niet voor herhaling vatbaar, zo heeft Enexis eerder al laten weten. Om voldoende zonne-energie voor de hele wijk op te slaan waren er meer dure lithium-ion accu’s nodig. Ross: “In dit geval zou een uitvinding van een ex- HAN-student met het bedrijf Elestor uitkomst kunnen bieden. Die batterij bestaat uit een flowcell met 2 tanks voor electrolyten (stoffen die ionen kunnen afgeven of opnemen). De grootte van de cel bepaalt het vermogen; die van de tanks de energie. Daar is wel meer ruimte voor nodig, maar Elestor claimt dat de opslag honderd keer zo goedkoop is als met lithium-ion accu’s.”

Stuwmeren

Op veel grotere schaal kun je energie opslaan in stuwmeren. “Het Plan Lievense, genoemd naar de ingenieur die dit bedacht, ging daar van uit: gebruik duurzaam opgewekte energie om water op te pompen in een te bouwen stuwmeer in het IJsselmeer. Als je stroom nodig hebt laat je dit water weer ‘vallen’ langs grote turbines.” Dit plan is nooit uitgevoerd vanwege de hoge kosten van miljarden euro’s. “Maar eigenlijk doen we het alsnog, omdat we een elektriciteitskabel hebben liggen tussen Noorwegen en Nederland, de NorNed kabel. Met onze overtollige nachtstroom kan daar water naar het stuwmeer worden opgepompt, die overdag weer waterkrachtstroom oplevert.”

Dat is mogelijk dankzij de open grenzen voor stroom. Volgens Ross gaan deze zogenaamde interconnectoren een steeds grotere rol spelen. “Er komt misschien een tweede kabel naar Noorwegen, NorNed2, maar in elk geval ook een naar Denemarken waar veel windenergie is, en de BritNed kabel is een verbinding met Groot-Brittannië die gebruikt wordt om verschillen in vraag en aanbod en dus in prijs te benutten.” Deze verbindingen werken ook als buffers en in zekere zin slaan we op deze manier ook steeds meer duurzame energie slim op.