We hebben het eigenlijk altijd makkelijk gehad; was er vraag naar brandstof dan was het aanbod er ook. Vroeger een schep kolen op het vuur, vandaag de dag een gasvlam in de ketel die harder gaat branden als het buiten kouder wordt. Maar onze energievoorziening wordt steeds complexer door de komst van meer en meer duurzame energie. Hans Overdiep, Manager Energietransitie GasTerra, legt uit.

“De uitstoot van broeikasgas (CO2) dwingt ons allen anders om te gaan met fossiele brandstoffen. Ons verbruik zal toch echt anders moeten worden ingericht”, vertelt Overdiep vanachter zijn bureau in Groningen. “Dat geldt ook voor aardgas, al is deze brandstof aanzienlijk minder vervuilend voor het milieu dan olie en kolen.”

Doordat er jarenlang fors is geïnvesteerd in onze energie-infrastructuur, gooi je die aardgasvoorziening niet zomaar op de schop. Overdiep: “Het is een heel betrouwbaar systeem waar we nog zo lang mogelijk gebruik van willen maken. We moeten ons realiseren dat de vraag naar warmte in de gebouwde omgeving veel groter is dan die van elektriciteit, wel een factor 4-5 groter. Door de komst van windmolenparken, zonneweides en zonnepanelen op daken wordt onze elektriciteitsvoorziening gestaag duurzamer. Maar dat levert voorlopig te weinig op om al onze woningen te verwarmen.”

Ook aan de gaskant wordt hard gewerkt aan verduurzaming. Via vergisting en vergassing van biomassa, maar ook via waterstof afkomstig van duurzame elektriciteit. Volgens GasTerra loopt de route naar een CO2-neutrale energievoorziening via hybride oplossingen. “Bij auto’s zie je dat nu al en straks ook thuis met hybride warmtepompen”, licht Overdiep toe. “Het elektriciteitsnetwerk moet fors worden verzwaard als we nu zouden overstappen naar ‘all electric’. Met hybride oplossingen hoeft dat niet. Die bieden, doordat je op twee energiebronnen leunt, meer flexibiliteit. Helemaal als je deze systemen slim kunt aansturen. Dan kan je de huidige energie-infrastructuur nog lang benutten om duurzame energie in te passen.”

Ameland als proeftuin; de ontwerpen voor een slim energienet (smart grid) liggen klaar om te worden gerealiseerd.
Ameland als proeftuin; de ontwerpen voor een slim energienet (smart grid) liggen klaar om te worden gerealiseerd.

Opslag van energie
Om de energietransitie echt succesvol te laten worden, zal opslag van energie bepalend zijn. Overdiep: “Dat gaat uiteindelijk de sleutel worden voor het slagen van verduurzaming van het energieverbruik. In welke vorm dan ook. Het bestaande gassysteem kan daarbij een hele belangrijke rol spelen. Duurzame elektriciteit zal, op momenten dat je het niet efficiënt kunt inzetten, moeten worden omgezet in waterstof. Waterstof kun je vervolgens voor een deel in het gassysteem kwijt, maar je kunt het ook koppelen aan CO2, dan krijg je CH4. Dat is methaan en dat is weer aardgas. En dan komen snel die lege kleine gasvelden om de hoek kijken. Een geruststellende gedacht dat wij in Nederland zo’n perfect gassysteem in de grond hebben liggen dat ons in de toekomst kan helpen de energietransitie vorm te geven.”

Experimenteergebied
De Waddeneilanden hebben hoge ambities op het gebied van duurzame energie. Ameland heeft zelfs de ambitie om in 2020 energieneutraal te zijn. Daar zijn hybride energie-oplossingen goed op hun plaats. Ameland is op weg experimenteergebied voor de energietransitie te worden. “Ik denk dat Smart Island Ameland de blauwdruk kan worden voor veel gebieden in Noordwest-Europa”, aldus Overdiep. “Voor de gassector is het van belang om af te tasten hoe gas en het gassysteem de rol van ‘accu’ kunnen spelen bij de grootschalige inpassing van duurzame energie. Maar dat moet met de Amelanders samen. Bij energietransitie gaat het ook om samenwerking en geven en nemen. Als het met elkaar gaat lukken kunnen zij straks trots zijn op hun slimme duurzame energievoorziening. Reken maar dat daar een hoop nationale en internationale belangstelling voor zal zijn. Menigeen is nieuwsgierig naar de veranderingen die optreden door de transitie naar een CO2-neutrale energievoorziening. Ameland kan koploper worden op het gebied van energietransitie en het zou prachtig zijn als over een paar jaar op dit eiland de energievoorziening 20-25 jaar voorop loopt.”